Hayâtü’l-hayevân /
حیوة الحیون
Katalog Kaynağı
DIB
Dil Kodu
Arapça
Dewey Yer Numarası
590 23
Demirbaş
006571
Yazar
Ebü'l-Beka Kemâlüddîn Muhammed b. Mûsâ b. Îsâ el-Kâhirî eş-Şâfiî,
الدميري، و البقاء كمال الدين محمد بن موسى بن عيسى بن على القاهری الشافعی
الدميري، و البقاء كمال الدين محمد بن موسى بن عيسى بن على القاهری الشافعی
Yayın Bilgisi
Receb 773 [Ocak 1372] 2 Şaban 805 (25 Şubat 1403).
Fiziksel Tanımlama
III+435 varak : Nesih; mensur; 31 satır. ; 290X190mm, 240X130mm.
Genel Not
Tezhip özellikleri: Eserin 1b varağında tığ işlemeli basit turkuaz, kırmızı ve altın yaldızlı bir serlevha vardır. Eserde 1b-2a varaklarında metnin etrafında altın yaldız bordür vardır. Eserde bölüm başlıkları ve duraklar kırmızıdır.
Kâğıt: Krem renkte filigranlı kâğıt.
Mürekkep rengi: Siyah ve Kırmızıdır.
Kayıt bilgileri. Eserin Ia varağında 2 adet, 32a, 34, 50a 1 adet, 60a varağında 2 adet, 72a, 88a, 90a, 101a, 119a, 151a, 159a, 180a, 204a, 210a, 233a, 271a, 311a, 292a, 337a, 360a, 371a, 386a, 395a, 402a, 411a, 420a da 1 adet ve 432b de 2 adet Burdurlu Şeyh Seyyid Mustafa Mazûn adına mühürler vardır. Eserin 432b varağında Abdullah el-Hilâfî adına 1148 (1735/1736) tarihli bir intikal kaydı vardır. 432b varağında Ahmed b. Ali adına 1142 (1729/1730) tarihli bir kayıt daha vardır.
Yazmanın başlangıç satırları: 1b بسم الله ... الحمد لله الذی شرف نواع الانسان باصغرين القلب واللسان وفضله علی سائر الحیوان بنعمتی النطق والبیان ... وبعد فهذا کتاب لم یسالنی احد تصنیفه ولا کلفت القریحة تألیفه ... وسمیته حیاة الحیوان ... باب الهمزة الاسد من السباع معروف وجمعه اسود واسد واساد والانثی اسدة
Yazmanın bitiş satırları. 432b وهذا ما انتی الیه الغرض مما یخصل فی هذا الشان الاکتفا وختم بملك النحل الذی استخرج الله من الشمع والعسل وجعل احدهما ضیا والاخر شفا وابتدی بالوحش الذی منه الشجاعة تقتغی و حسبنالله و كفى والسلام علي عباده الذين اصطفى قال مؤلفه فقير رحمة ربه كماالدين الدميري تم الكتاب المبارك حياة الحيوان بعون الله الملك الديان حسبنا الله ونعم الوكيل. الحمد لله رب العالمين و صلي الله على سيدنا محمد و علي اله وصحبه و سلم
Nüsha Bilgisi. Nüsha müellif hayatta iken istinsah edilmiş nadir bir nüshadır.
Kondisyon: Eserin mıklebi düşmüş, şirazesi dağılmış, bazı varaklar birbirinden ayrılmış, bazı varaklarda neminde etkisiyle lekeler oluşmuş, bazı varaklarda mürekkep dağılmıştır.
Diğer özellikler: Diğer özellikler: Demîrî’yi Doğu’da ve Batı’da büyük bir şöhrete kavuşturan Hayâtü’l-hayevân’ın “kübrâ” (büyük), “vustâ” (orta) ve “suğrâ” (küçük) olmak üzere üç ayrı şekli vardır. Diğerlerine göre parazoolojik bir nitelik taşıyan kübrâ daha çok tarihe ve rüya tabirlerine yer verir ve zooloji kitabından çok bir folklor derlemesi görünümündedir. Demîrî, 773 yılı Recebinde (Ocak 1372) otuz bir yaşında iken bitirdiği eserin önsözünde, bu kitabını kültürlü kimseler arasında rastlanan hayvanlarla ilgili bazı yanlış bilgileri düzeltmek amacıyla kaleme aldığını söyler; nitekim Taşköprizâde de onu “muhâdarât” türündeki çalışmalar arasında tanıtmıştır. Müellif hayvanlara dair bilgilerle birlikte edebî bilgiler de vermekte ve bu arada sık sık istitratlar yapmaktadır. Bunların en ünlüsü, eserin 1/13’ünü teşkil eden (72 sayfa) ve otuz beş kaynaktan derlenen halifeler tarihiyle ilgili olanıdır. Kitapta yer alan toplam 1069 madde hayvan adlarına göre alfabetik olarak sıralanmış, ancak hayvanlar kralı aslan (esed) en başa konulmuştur. Ne var ki eserde bazı mitolojik hayvanlara da yer verilmiş olması müellif için bir kusur sayılmaktadır. Kuşlara ayrılan 319 madde genellikle uzun olup içlerinde büyük bir risâle kadar olanları da vardır. Eserin IIIa varağında Zilhicce 1082 (Mart/Nisan 1672)’de yazılmış eser ve müellif adının var olduğu bir kayıt vardır.
Rakabe kaydı: Vardır.
Ferağ kaydı: 432b varağında ferağ kaydı vardır.
Kâğıt: Krem renkte filigranlı kâğıt.
Mürekkep rengi: Siyah ve Kırmızıdır.
Kayıt bilgileri. Eserin Ia varağında 2 adet, 32a, 34, 50a 1 adet, 60a varağında 2 adet, 72a, 88a, 90a, 101a, 119a, 151a, 159a, 180a, 204a, 210a, 233a, 271a, 311a, 292a, 337a, 360a, 371a, 386a, 395a, 402a, 411a, 420a da 1 adet ve 432b de 2 adet Burdurlu Şeyh Seyyid Mustafa Mazûn adına mühürler vardır. Eserin 432b varağında Abdullah el-Hilâfî adına 1148 (1735/1736) tarihli bir intikal kaydı vardır. 432b varağında Ahmed b. Ali adına 1142 (1729/1730) tarihli bir kayıt daha vardır.
Yazmanın başlangıç satırları: 1b بسم الله ... الحمد لله الذی شرف نواع الانسان باصغرين القلب واللسان وفضله علی سائر الحیوان بنعمتی النطق والبیان ... وبعد فهذا کتاب لم یسالنی احد تصنیفه ولا کلفت القریحة تألیفه ... وسمیته حیاة الحیوان ... باب الهمزة الاسد من السباع معروف وجمعه اسود واسد واساد والانثی اسدة
Yazmanın bitiş satırları. 432b وهذا ما انتی الیه الغرض مما یخصل فی هذا الشان الاکتفا وختم بملك النحل الذی استخرج الله من الشمع والعسل وجعل احدهما ضیا والاخر شفا وابتدی بالوحش الذی منه الشجاعة تقتغی و حسبنالله و كفى والسلام علي عباده الذين اصطفى قال مؤلفه فقير رحمة ربه كماالدين الدميري تم الكتاب المبارك حياة الحيوان بعون الله الملك الديان حسبنا الله ونعم الوكيل. الحمد لله رب العالمين و صلي الله على سيدنا محمد و علي اله وصحبه و سلم
Nüsha Bilgisi. Nüsha müellif hayatta iken istinsah edilmiş nadir bir nüshadır.
Kondisyon: Eserin mıklebi düşmüş, şirazesi dağılmış, bazı varaklar birbirinden ayrılmış, bazı varaklarda neminde etkisiyle lekeler oluşmuş, bazı varaklarda mürekkep dağılmıştır.
Diğer özellikler: Diğer özellikler: Demîrî’yi Doğu’da ve Batı’da büyük bir şöhrete kavuşturan Hayâtü’l-hayevân’ın “kübrâ” (büyük), “vustâ” (orta) ve “suğrâ” (küçük) olmak üzere üç ayrı şekli vardır. Diğerlerine göre parazoolojik bir nitelik taşıyan kübrâ daha çok tarihe ve rüya tabirlerine yer verir ve zooloji kitabından çok bir folklor derlemesi görünümündedir. Demîrî, 773 yılı Recebinde (Ocak 1372) otuz bir yaşında iken bitirdiği eserin önsözünde, bu kitabını kültürlü kimseler arasında rastlanan hayvanlarla ilgili bazı yanlış bilgileri düzeltmek amacıyla kaleme aldığını söyler; nitekim Taşköprizâde de onu “muhâdarât” türündeki çalışmalar arasında tanıtmıştır. Müellif hayvanlara dair bilgilerle birlikte edebî bilgiler de vermekte ve bu arada sık sık istitratlar yapmaktadır. Bunların en ünlüsü, eserin 1/13’ünü teşkil eden (72 sayfa) ve otuz beş kaynaktan derlenen halifeler tarihiyle ilgili olanıdır. Kitapta yer alan toplam 1069 madde hayvan adlarına göre alfabetik olarak sıralanmış, ancak hayvanlar kralı aslan (esed) en başa konulmuştur. Ne var ki eserde bazı mitolojik hayvanlara da yer verilmiş olması müellif için bir kusur sayılmaktadır. Kuşlara ayrılan 319 madde genellikle uzun olup içlerinde büyük bir risâle kadar olanları da vardır. Eserin IIIa varağında Zilhicce 1082 (Mart/Nisan 1672)’de yazılmış eser ve müellif adının var olduğu bir kayıt vardır.
Rakabe kaydı: Vardır.
Ferağ kaydı: 432b varağında ferağ kaydı vardır.
Konu - Konusal Terim
Zooloji
علم الحيوان
Zoology.
علم الحيوان
Zoology.
Alıntı- referanslar
DİA cilt: 9, sayfa: 152-153
